Vajrayana

Vajrayana is de tak van het Mahayana-boeddhisme die met tantrische methoden als visualisatie en mantra werkt, om de verlichte natuur die we al hebben direct op het pad te brengen. De naam betekent "diamantvoertuig". Een vajra is in het Sanskriet zowel diamant als bliksemschicht: iets wat niet breekt en alles doorklieft. In het Tibetaans heet het dorje tekpa, en vaak ook gewoon het Geheime Mantra (sangngak). Het Tibetaans boeddhisme, de Nyingma-school incluis, is in de kern Vajrayana.

Hetzelfde doel, een andere weg

Vajrayana is geen aparte religie bovenop het boeddhisme. Het inzicht in leegte en de motivatie van bodhicitta, beoefenen voor het welzijn van alle wezens, zijn dezelfde als in het Mahayana. Haal die twee weg en er blijft geen Vajrayana over. Het verschil zit in de middelen.

Het sutrapad werkt vanuit de oorzaak. Je verzamelt verdienste en wijsheid, en heel geleidelijk rijpt dat tot verlichting. Het Vajrayana neemt de vrucht als pad: het gaat ervan uit dat de boeddhanatuur er al is, en oefent nu alvast in het zien ervan. Daarom visualiseer je jezelf als een meditatiegodheid, reciteer je mantra's en beschouw je de wereld om je heen als zuiver. Dat is geen toneelspel. Positief denken is het ook niet. Het ondermijnt de gewoonte waarmee we onszelf dag in dag uit als beperkt en gewoon neerzetten, meestal zonder het te merken.

Omdat de methoden krachtig zijn, pak je ze niet zomaar uit een boek. Je ontvangt een inwijding (wang), een leesoverdracht (lung) en de mondelinge uitleg van een leraar. Daarmee ontstaat ook samaya, de verbintenis met de leraar en met de beoefening. Zonder die verbinding blijft een tekst een tekst.

Vajrayana in de Nyingma-traditie

De Nyingma-school ordent het hele boeddhistische pad in negen voertuigen. De laatste zes zijn tantrisch, en de hoogste daarvan is Atiyoga, beter bekend als Dzogchen. Wat in het Vajrayana begint met godheid en mantra, wordt in Dzogchen steeds eenvoudiger, tot er alleen nog herkennen overblijft.

Dat het zo hoog reikt, betekent niet dat het iets voor later is. De meeste mensen maken er kennis mee via de Ngöndro, de voorbereidende beoefening. Daarin zit het hele pad in het klein: toevlucht, bodhicitta, de zuivering van Vajrasattva en guru yoga.

Bij Rigdzin Dzogchen Ling beoefenen we elke zaterdag in Hoofddorp de Düdjom Tersar Ngöndro, en op zondag de Chöd. Twee keer per maand is er tsok, de tantrische feestoffering op Guru Rinpoche-dag en Dakini-dag. Wie wil zien hoe Vajrayana er in de praktijk uitziet, kan op zaterdag gewoon aanschuiven.